Hersenen
De hersenen hebben voldoende
voedingsstoffen nodig om te kunnen functioneren. Indien de hersenen niet de
nodige voedingsstoffen krijgen, kunnen allerlei cognitieve symptomen optreden,
zoals concentratieproblemen, angst, depressiviteit, prikkelbaarheid, vertraging
in denkprocessen, verlies aan creativiteit, geheugenproblemen en een gewijzigd
beoordelingsvermogen.
Hart
Bij vermagering treedt er naast
verlies van vetweefsel ook verlies van spierweefsel op. Aangezien het hart
vooral uit spierweefsel opgebouwd is, treedt bij extreme vermagering ook een
afname van de hartspiermassa op. Ook hartritmestoornissen komen frequent voor
bij patiënten met ondergewicht, al dan niet veroorzaakt door
elektrolytenstoornissen. Dergelijke hartritmestoornissen kunnen zelfs leiden
tot plotse hartstilstand. Bij boulimia nervosa kan het hart eveneens
ritmestoornissen vertonen, meestal hypokaliëmie (te weinig kalium in het bloed)
tengevolge van het herhaaldelijke braken en/of gebruik van laxeer- en/of
plasmiddelen.
Energiebesparing
Omdat het lichaam bij onvoldoende
calorie-inname zoveel mogelijk energie probeert te besparen, schakelt het
lichaam over op een lagere stofwisseling. Dit uit zich in een vertraging van de
hartslag (bradycardie), een verminderde ademhalingsfrequentie en een verlaagde
bloeddruk. Hierdoor kunnen patiënten vermoeidheid, duizeligheid en
lusteloosheid ervaren. Doordat er te weinig eten verbrand wordt, daalt de
lichaamstemperatuur, wat dan weer gepaard gaat met een voortdurend koudegevoel,
blauwe handen en voeten (acrocyanose).
Osteopenie
en osteoporose
Osteopenie (letterlijk: ‘minder
bot’) en osteoporose (letterlijk: ‘bot met gaten’) zijn twee begrippen die
gebruikt worden om aan te geven dat de
hoeveelheid botmineraal in de botten is afgenomen. Osteopenie is eigenlijk het
voorstadium van osteoporose, terwijl osteoporose het gevorderde stadium van
botverlies is. Osteoporose gaat gepaard met een verhoogd risico op botbreuken. Osteopenie
en osteoporose zijn verschijnselen die vooral voorkomen bij vrouwen na de
menopauze. Dit heeft te maken met de hormonale veranderingen tijdens de
menopauze, waaronder een tekort aan het hormoon oestrogeen. Bij patiënten met
ondergewicht is er een tekort aan dit hormoon. Naast normalisatie van het
gewicht is herstel van de menstruatie essentieel voor een toename van de
botdichtheid.
Cyclusstoornissen
en amenorrhoe
Cyclusstoornissen en amenorrhoe
(uitblijven van de menstruatie) zijn het gevolg van een verstoorde
hormoonhuishouding en kunnen optreden bij alle eetstoornissen. Amenorrhoe komt
echter frequenter voor bij anorexia nervosa. Het al dan niet optreden van
menstruatie is sterk gerelateerd aan het vetgehalte van het lichaam, maar wordt
ook beïnvloed door psychologische factoren en stress. Hoe langer de menstruatie
uitblijft, des te minder oestrogeen (geslachtshormoon) er wordt vrijgesteld en
hoe hoger de kans op osteopenie en osteoporose. Bovendien komt ook de
vruchtbaarheid van vrouwelijke patiënten in het gedrang.
Huid
en haar
Door een tekort aan allerlei
voedingsstoffen kan haaruitval optreden. Ook kan het haar veel dunner worden en
worden de nagels brozer. De huid wordt droog en schilferig en kan donshaartjes
(lanugobeharing) gaan vertonen. Hiermee tracht het lichaam het warmteverlies
via de huid te beperken.
Gebit
en speekselklieren
Bij patiënten die regelmatig
braken, kunnen tanderosie en cariës ontstaan. Dit is een gevolg van de zure
maaginhoud die het tandglazuur aantast. Voedingstekorten, gebrekkige
persoonlijke hygiëne, medicatie en veranderde voedingsgewoonten (zoals het
overmatig gebruik van koolzuurhoudende dranken) kunnen bijdragen aan andere
symptomen ter hoogte van de mond, zoals ontsteking van het tandvlees, spontane
bloeding van het tandvlees en loskomende tanden. Patiënten die regelmatig
braken, vertonen soms een vergroting van de speekselklieren.
Spijsverteringsstelsel
Verschillende afwijkingen aan het
maagdarmstelsel kunnen ontstaan door ondervoeding, maar ook door zelfopgewekt
braken en/of misbruik van laxeermiddelen. Doordat er te weinig voedsel en/of
vocht wordt ingenomen, gaan de darmen minder hard beginnen te werken, waardoor
er verstopping of constipatie kan optreden. Ook de maag zal zich trager
ledigen, waardoor een opgeblazen gevoel na een maaltijd kan ontstaan. Bij
patiënten die frequent eetbuien hebben, gevolgd door compenserend braken, is
een scheuring van de maag één van de meest ernstige en levensbedreigende
complicaties. Braken kan ook de wand van de slokdarm aantasten, waardoor
ontstekingen en bloedingen kunnen ontstaan. Bij ondervoeding kunnen ook
leverfunctiestoornissen en in zeldzame gevallen een acute ontsteking van de
alvleesklier ontstaan. Onvoldoende vochtinname kan resulteren in dehydratie,
nierbeschadiging en nierstenen. Teveel vochtinname (meer dan 5 liter water op
enkele uren tijd) heeft echter ook niet te onderschatten gevolgen. Bij
watervergiftiging (meestal 10 tot 20 liter op enkele uren tijd) kunnen de
nieren minder water uitscheiden dan geconsumeerd wordt. Hierdoor is het gehalte
aan natrium in het bloed verlaagd, waardoor vochtophoping in de hersenen,
stoornissen in het evenwicht en de bewegingscoördinatie, convulsies (stuipen),
coma en uiteindelijk overlijden kunnen optreden.
Hypoglycemie
Lage glucosespiegels komen bij
anorexia nervosa frequent voor, geven meestal geen specifieke klachten en
stijgen meteen na voedselinname. Hypoglycemisch coma is zeldzaam, maar kent een
hoge sterfte. Het kan worden uitgelokt door hyperactiviteit, infecties en
langere periodes van vasten. Zweten, beven, verhoogde hartslag, angst,
hongergevoel, duizeligheid, hoofdpijn, wazig zien, traagheid in denken,
verwardheid, abnormaal gedrag en bewustzijnsverlies kunnen symptomen zijn van
hypoglycemie.
Tekorten
Door het ontoereikende of
eentonige dieet kunnen tekorten aan bepaalde mineralen en vitamines ontstaan. Zo
wordt er bij vele patiënten met anorexia nervosa bloedarmoede en een te laag
aantal witte bloedcellen vastgesteld. De witte bloedcellen zijn belangrijk bij
de afweer van het lichaam tegen infecties, hoewel het nog niet duidelijk is of
dat patiënten met anorexia nervosa ook een verhoogd risico op infecties lopen. Bij
patiënten die laxeer- en/of plasmiddelen gebruiken en/of regelmatig braken
kunnen ernstige stoornissen in de elektrolytenhuishouding ontstaan, vooral een
tekort aan kalium. Dit kan leiden tot ernstige hartritmestoornissen en zelfs
plotse hartstilstand.
Samengesteld door een arts
